Raport z badań

Szkoła do życia

Raport z pierwszego w Polsce, ogólnopolskiego, reprezentatywnego badania naszych oczekiwań wobec szkół.

Pobierz raport
Dwie uczennice rozmawiają przy stoliku w szkolnej szatni

Zapytaliśmy 1000 Polek i Polaków, czego oczekują od szkoły, jak oceniają jej dzisiejsze działanie i jaka szkoła może nas połączyć. Z odpowiedzi wyłania się wizja szkoły do życia – praktycznej, przyjaznej i dobrze przygotowującej młodych ludzi do dorosłości.

  • 1000 Polek i Polaków w wieku 18–65 lat
  • 596 rodziców dzieci w wieku szkolnym (z próby głównej i próby celowej)

badanie Minds & Roses, marzec 2026

Pobierz raport

Nie wiemy, czego dzieci będą potrzebowały w przyszłości, więc na wszelki wypadek od szkoły oczekujemy wszystkiego. Oczekiwania rodziców są jeszcze wyższe niż ogółu społeczeństwa. Czy one są realne?

Wykres 1.

Różnice pomiędzy rodzicami dzieci w wieku szkolnym i pozostałymi badanymi w ocenie ważności wybranych obszarów szkolnych

Cele

zdecydowanie ważny raczej ważny
  • nauka praktycznych umiejętności życiowych 61% zdecydowanie ważny 20% raczej ważny razem 81%
  • przygotowanie do pracy i życia zawodowego 60% zdecydowanie ważny 20% raczej ważny razem 80%
  • rozwój podstawowych kompetencji 55% zdecydowanie ważny 25% raczej ważny razem 80%
  • budowanie poczucia wspólnoty 55% zdecydowanie ważny 22% raczej ważny razem 77%
  • przekazywanie wiedzy o świecie 54% zdecydowanie ważny 25% raczej ważny razem 79%
  • wspieranie uczniów szczególnie uzdolnionych 54% zdecydowanie ważny 24% raczej ważny razem 78%
  • przygotowanie do życia w społeczeństwie 53% zdecydowanie ważny 24% raczej ważny razem 77%
  • wyrównywanie szans edukacyjnych 53% zdecydowanie ważny 23% raczej ważny razem 76%
  • przygotowanie do egzaminów 52% zdecydowanie ważny 23% raczej ważny razem 75%
  • budowanie sprawczości uczniów 49% zdecydowanie ważny 26% raczej ważny razem 75%

Doświadczenie szkolne

zdecydowanie ważny raczej ważny
  • sprawiedliwe traktowanie uczniów 62% zdecydowanie ważny 17% raczej ważny razem 79%
  • dobra atmosfera 57% zdecydowanie ważny 21% raczej ważny razem 78%
  • nauka dyscypliny i przestrzegania zasad 54% zdecydowanie ważny 22% raczej ważny razem 76%
  • kontakty z grupą rówieśniczą 48% zdecydowanie ważny 26% raczej ważny razem 74%

Każdy z 21 badanych obszarów działania szkoły jest ważny dla co najmniej 70% Polaków. Najczęściej wskazujemy praktyczne umiejętności życiowe (81%) i przygotowanie do pracy (80%) – ale oczekujemy od szkoły także wiedzy, kompetencji, wychowania, dobrych relacji i przygotowania do egzaminów.

Skoro mamy tak wysokie oczekiwania, nie dziwi surowa ocena szkoły. Gdy jednak pytamy o konkretne aspekty jej funkcjonowania, oceny stają się wyraźnie lepsze. Rodzice, którzy mają na co dzień kontakt ze szkołą, oceniają ją lepiej. Czy to jest więc kryzys szkoły, czy kryzys jej wizerunku?

Wykres 2.

Jak oceniamy funkcjonowanie szkół?
  • Bardzo źle 10%
  • Raczej źle 26%
  • Ani dobrze, ani źle 36%
  • Raczej dobrze 21%
  • Bardzo dobrze 4%
  • Nie wiem 3%
  • 36% ocenia źle
  • 25% ocenia dobrze

Szkołę dobrze ocenia 25% Polaków, źle 36%, ale kolejne 36% wystawia jej ocenę neutralną. Zła opinia nie jest więc głosem większości – 61% z nas ocenia szkołę przeciętnie lub dobrze.

O szkołę spieramy się rzadziej, niż nam się wydaje. Zgadzamy się w sprawach kluczowych dla szkoły. Głośny spór o wartości pomiędzy poszukiwaczami innowacji a strażnikami tradycji tradycjonalistami zagłusza największą grupę – pragmatyków codzienności. Jak usłyszeć zdanie cichej większości?

  • Poszukujący innowacji

  • Strażnicy tradycji

  • Pragmatycy codzienności

  • Zadowoleni opiekunowie

  • Stojący z boku

Publiczny spór pokazuje dwa wyraźne bieguny. Badanie pokazuje, że większość Polek i Polaków jest gdzie indziej.

Szkoła, która może nas połączyć

Z różnych oczekiwań wyłania się wspólny kierunek. Polacy chcą szkoły bardziej praktycznej i przyjaznej, ale nie oczekują edukacyjnej rewolucji ani odrzucenia wiedzy, wymagań czy reguł. Chodzi raczej o inne rozłożenie akcentów. Tę wizję nazywamy szkołą do życia.

Szkoła do życia przygotowuje do dorosłości, a jednocześnie jest miejscem, w którym dobrze się żyje tu i teraz.

Szkoła do życia

Przygotowuje do życia

  • wiedza o świecie
  • praktyczne umiejętności
  • doświadczenie
  • sprawczość
  • gotowość do dorosłości

Dobrze się w niej żyje

  • bezpieczeństwo
  • wsparcie
  • wymagania, którym można sprostać
  • przynależność
  • Nowa równowaga priorytetów:

    wiedza, kompetencje, sprawczość

  • Dobre szkolne doświadczenia,

    dobrostan i odporność psychiczna

  • Naturalna ciekawość i głębokie uczenie się

    zamiast mechanicznego odtwarzania

  • Uczenie przez stawianie pytań i działanie,

    w szczególności projekty edukacyjne

  • Mocniejszy głos uczennic i uczniów,

    zaangażowanie na rzecz innych i odpowiedzialność za dobro wspólne

  • Ocenianie jako wsparcie

    a nie kara i nagroda

  • Egzaminy podsumowaniem osiągnięć,

    a nie sensem szkoły

Jak zbudować szkołę na miarę naszych aspiracji?

Sama wizja dobrej szkoły nie wystarczy. Jej budowanie wymaga także zmiany naszego podejścia: więcej wiary w szkołę jako dobro wspólne, bardziej realistycznych oczekiwań, szukania porozumienia zamiast skrajności, korzystania z wiedzy o uczeniu się oraz zaufania do nauczycielek i nauczycieli.

  1. Uwierzmy w szkołę
  2. Pogódźmy się z tym, że szkoła nie załatwi za nas wszystkiego. Odpuśćmy
  3. Znajdźmy wspólnie równowagę pomiędzy skrajnościami
  4. Opierajmy się na najnowszej wiedzy o uczeniu się
  5. Pamiętajmy, że dobra szkoła zaczyna się od nauczycielek i nauczycieli

Centrum Edukacji Obywatelskiej

Jesteśmy organizacją pozarządową, która wspiera szkoły. Inspirujemy je, by stosowały innowacyjne metody nauczania oraz poruszały z młodymi ludźmi tematy, które są ważne w życiu społecznym. Co roku współpracujemy z 40 000 nauczycieli i dyrektorów z 10 000 szkół w całym kraju.

Badanie „Szkoła do życia” to część naszej pracy nad tym, żeby zmiany w edukacji odpowiadały na rzeczywiste oczekiwania rodziców, uczniów i nauczycieli, a nie na wyobrażenia o nich.

Obecnie – wraz z początkiem roku szkolnego – zapraszamy nauczycielki i nauczycieli do udziału w naszych bezpłatnych projektach oraz kursach. Zapraszamy.

Poznaj nas

Partnerzy:

  • Fundacja PPL
  • Fundacja Orange
  • Nowa Era
  • VULCAN

Partnerzy merytoryczni:

  • Badania i Działania
  • advalue Engaged
  • Minds & Roses

Partner konferencji:

  • Centrum Nauki Kopernik

Zobacz pełne wyniki badania

  • Sprawdź, jakie mamy oczekiwania wobec szkoły i co nas łączy, a co dzieli w myśleniu o niej.
  • Jak oceniamy dzisiejszą szkołę na tle wysokich oczekiwań
  • Jak budować szkołę, która łączy, wzmacnia i odpowiada na potrzeby

Badanie „Szkoła do życia” zostało zrealizowane na reprezentatywnej próbie 1000 Polaków.

Pobierz pełny raport